جشن باستانی و زیبای چهارشنبه سوری در شب چهارشنبه آخر سال انجام میشود. چهارشنبه سوری از دو لغت چهارشنبه که یکی از روزهای هفته است و سوری که بمعنی سرخ است تشکیل میشود.

پس از غروب خورشید روز سه شنبه در تمام نقاط ایران زمین آتش بزرگی روشن میشود، مردم از روی آن می پرند، زردی پرنگ پریدگی و بیماری خود را به آتش می‌دهند، سرخی، قدرت و جلای آتش را تقاضا میکنند.

در حین پریدن از روی آتش میخوانند: زردی من از تو و سرخی تو از من.

این رسم یکی از مراسم زیبای ایرانیان باستان است و آتش در ایران باستان بسیار مقدس است. این مراسم که در تمام سالهای قبل و بعد از انقلاب مردم آن را بجا می‌آورند و نه تنها در سالهای اخیر با وجود تلاشهای افراد ضد ایران و ایرانی، نه تنها از علاقه به برگزاری این جشن کاسته نمیشود بلکه در طی سالهای اخیر بیشتر و بیشتر ایرانیان ساکن ایران و همچنین ایرانیان خارج از کشور این جشن زیبا را براه می اندازند، از آن بعنوان سمبل اعتراض به رویدادهای غیر انسانی و به فشار به مردم، و عدم وجود آزادی کلام و قلم از آن استفاده میشود.

در سالهای خاطره انگیز کودکی و نوجوانی در شهر گلپایگان بی صبرانه منتظر رسیدن شب چهارشنبه سوری بودیم، از شروع ساعات صبح مغازه های آجیل فروشی برای خرید آجیل مشکل گشا پراز مشتری میشدند. انواع تخمه ها، پسته و نخودچی، کشمش و بادام بهمراه نقل گشنیزی گندم بو داده و شاهدانه که از ذخیره زمستانی بحساب می آمدند را مخلوط میکردند و بفروش می‌رساندند و خوردن آن را در این شب را شگون می‌داشتند. آجیل مشکل گشا از هفت نوع خشکبار و مغزها تشکیل می شود و دلیل اصلی خوردن این آجیل باز کردن مشکلات و نسبت به افراد دیگر مهربان تر شدن است.

از روزهای قبل چوبهای خشک را آماده میکردیم و با غروب خورشید آن را روشن میکردیم. اکثر اوقات در کوچه محل و با همسایگان. به نوبت از روی آتش می پریدیم با گفتن جمله معروف «زردی من از تو و سرخی تو از من».

این جشن باستانی در یکی از دیواره نگارهای چهل ستون که متعلق به دوران صفویه است و در آن جشن و پایکوبی ایرانیان را در شب چهارشنبه سوری به تصویر کشیده است، اهمیت آن بسیار است و در شاهنامه فردوسی هم اشاره ای به بزم چهارشنبه سوری در نزدیکی نوروز شده است و این امر نشان دهنده قدمت و کهن بودن این جشن می باشد و خوشبختانه هنوز هم به صورت زیبا و کامل حفظ شده و این اصالت ایرانیان را نشان میدهد. با برگزاری این جشن زیبا بار دیگر ایرانیان اعلام میکنند که ما به اصالت و بنیاد ایرانی بودن خود افتخار میکنیم و هیچ عامل موقتی حتی دوران چهل ساله حکومت ضد ایرانی نمی‌تواند خدشه ای بر اصالت ما وارد سازد.

درطی سالیان در تمام شهرهای ایران چهارشنبه سوری را جشن می‌گرفتند و هر شهری برطبق علاقه خود نکاتی به این رسم زیبا افزوده است.

از مراسم زیبای شب چهارشنبه سوری به غیر از خوردن آجیل مشکل گشا میتوان از قاشق زنی، فالگوشی، گره گشایی، کوزه اندازی و شال اندازی نام برد.

به جز خوردن آجیل مشکل گشا قاشق زنی هم یکی از مراسم زیبای آن شب بود. مردان، زنان و دختران و پسران چادر بر سر کرده و صورت خود را بخوبی می‌پوشاندند تا هویت آنها شناخته نشود و کاسه بدست با قاشقی بر کاسه می‌زدند و بدر خانه همسایه میرفتند. صاحبخانه با شنیدن صدای قاشقی که به کاسه میخورد به در خانه آمده و نقل و پول یا آجیل در کاسه او می‌ریختند.

یکی دیگر از رسوم شب چهارشنبه سوری فالگوشی بود. در آن شب خیلی از زنان و مردان را می‌دیدیم که به فالگوشی ایستاده اند و این کار برای گره گشایی است. در این رسم اشخاصی که نیاز مخصوصی دارند به فالگوشی می ایستند و پاسخ نیت خود را می گیرفتند.

درباره رسم زیبای شال اندازی خیلی شنیده ام ولی هرگز به چشم ندیدم و گفته میشود که بعد از خاموشی آتش در آن شب جوانان چند دستمال حریر و ابریشمی را بیکدیگر گره داده وارد آن طناب رنگارنگی درست میکنند و از بالای پشت بام و معمولأ از طریق روزنه دودکش وارد منزل میکنند، با اینکه سر آن را در دست گرفته. آنگاه با چند سرفه بلند صاحبخانه را متوجه ورودشان میکنند، صاحبخانه که منتظر آویختن شال است آنچه را که از قبل آماده کرده در گوشه شال گره میزند و با یک تکان ملایم علامت میدهد که هدیه چهارشنبه سوری حاضر است و شال انداز آن را بالا میکشد.

رسم جالب دیگر کوزه اندازی است، به این معنا که در شب چهارشنبه سوری کوزه های سفالی کهنه را از بالای بام خانه به پایین افکنده و آنها را می شکنند و کوزه های نو را جایگزین آن ها میکنند. و مردم بر این باور هستند که در طول سال بلاها و قضاهای بد در کوزه های کهنه متراکم میشوند و با شکستن و دور ریختن کوزه های کهنه آن بلاها دور خواهند شد.

در شهر شیراز افروختن آتش در خانه و معابر، فالگوشی و اسپند دود کردن، نمک گرد سر گردانیدن رسم دارد، قبلأ این مراسم را بطور مفصل در شاه چراغ شیراز انجام میدادند و مردم از توپ کهنه ای که مانند توپ مروارید است و از آن تقاضای شفا و برآوردن نیات و آرزوهای خود میکردند، مخصوصأ زنان از آن حاجت میخواستند.

برطبق رسوم اصفهانیها آتش افروزی در معابر، کوزه شکستن، فالگوشی، گره گشایی و غیره بصورت کامل انجام میشود است. لازم به تذکر است که وسعت برگزاری این جشن در اصفهان از تمام شهرهای ایران بیشتر است.

در شهر تبریز هم مثل بقیه شهرها این شب را با تمام خصوصیاتش جشن می گیرند، خوردن آجیل مشکل ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گشا از ضروریات است و اگر کسی نامزد دارد فرستادن آجیل و‍ خشکبار برای همسر آینده‌ واجب است.

در شهر تبریز ریختن آب از پشت بام بر سر رهگذران هم رایج است که از آداب دوران ساسانیان بوده است. و نشانه دعوت نور روشنایی برای سال جدید که در پی است بحساب می آید.

با تبریک جشن چهار شنبه سوری به تمام ایرانیان داخل و خارج از کشور امیدواریم که در سال جدید ایران و ایرانی آزادی خود را که حق قانونی و طبیعی ملت است را باز یابند.

به امید برگزاری جشن چهار شنبه سوری در سال آینده در ایران.