فیلم اخیر «استیون اسپیلبرگ» با بازیگری «تام هنکز»، «پل جاسوسان»، میلیون ها نفر از تماشاگران سینما در سراسر جهان را با زندگی و ماجراهای وکیل معروف نیویورک «جیمز دونوان» آشنا کرده است. فیلم از یکی از بخش های حساس زندگی دونوان برداشت شده است – زمانی که وی در مجمع دفاع «رودولف آبل»، متهم به جاسوسی برای شوروی همکاری می کرد و مذاکرات دشواری را پیش برد که در نهایت منجر به استرداد وی به شوروی سابق در مقابل تحویل خلبان اسیر آمریکایی، «فرانسیس گاری پاور» شد که هواپیمای اکتشافی اش در آسمان شوروی مورد اصابت تیر قرار گرفته و سقوط کرده بود. در میان دیگر فعالیت های او، دونوان مذاکراتی را با کوبای کاسترو برای آزادی بیش از ۱۰۰۰ زندانی که در تعرض نیمه کاره «خلیج خوک ها» اسیر شده بودند، پیش برد و نامزد حزب دموکرات از نیویورک برای سنا شد، و ریاست شورای آموزش شهر نیویورک را عهده دار شد.

یکی از بخش های کمتر شناخته شده زندگی دونوان پیوند نزدیک وی با بازماندگان هولوکاست است. ریشه این پیوند، در شرایطی عمیقا حساس، در زمانی که وی در تیم دادستانی «دادگاه نورنبرگ» خدمت می کرد، یافت می شود. بنا به گفته چندین شاهد، این پیشنهاد دونوان بود که فیلم هایی از جنایات نازی ها در اروپا تولید شود و سپس به عنوان مدرک در دادگاه مطرح شود. این مدارک مستند (که از کلیپ های مستند خود آلمانی ها تنظیم شد) مدرکی غیر قابل انکار از گناهان متهمان به دست داد و در احکام اعدام چندین تن از آنان نقشی اساسی بازی کرد. شخص دونوان این مدارک را به دادگاه ارائه داد (بسیاری از این فیلم ها در یوتیوب قابل دسترسی است). خاطره این روزها در حافظه وکیل جوان نقش بست.

«جیمز دونوان»

«جیمز دونوان»

در اوایل ۱۹۶۰، دونوان با موشه ایسرائیل سوکاچفسکی برخورد داشت، یکی از بازماندگان هولوکاست که در پتروخوف لهستان به دنیا آمده بود و از نواده های خانواده الکساندر حاسیدیم بود. سوکاچفسکی پدرزن مرحوم من است، پدر دکتر برندا سوکاچفسکی بیکان و دو خواهرش، روچیل تمپلمن و میریام گراسگوت.

در پی دادگاه آیشمن، سوکاچفسکی تصمیم به تشکیل سازمانی گرفت که به نیازهای بازماندگان بیشمار هولوکاست که در ایالات متحده به سر می بردند رسیدگی کند. از همان روزهای اول تشکیل سازمان قربانیان یهودی نازی ها در آمریکا در ۱۹۶۱، دونوان به عنوان داوطلب، در مشاور حقوقی این سازمان بود، و مشاوره های با ارزش، و اعتبار خود را در اختیار گذاشت.

در سال های آتی، این سازمان گفتگوهایی را با دولت های آلمان، و اتریش در باب غرامت به قربانیان خشونت نازی ها با شخص صدراعظم آلمان آدنهاور آغاز کرد. دونوان در روند این گفتگوها همکاری می کرد. مذاکراتی نیز با آژانس یهود در مورد پروژه های ساختمانی در اسرائیل برای بازماندگان هولوکاست که در آمریکا ساکن بودند، و برای تشویق به مهاجرت به اسرائیل آغاز شد. این پروژه با پیشنهاد سوکاچفسکی و تحت مدیریت حقوقی دونوان آغاز شد اما هرگز اجرایی نشد.

مراسم یادبود هولوکاست در نیویورک، ۱۹۶۵. از چپ به راست، موشه ایسرائیل سوکاچفسکی، چارلز سیلور (نماینده شهردار نیویورک) جیمز ب. دونوان

مراسم یادبود هولوکاست در نیویورک، ۱۹۶۵. از چپ به راست، موشه ایسرائیل سوکاچفسکی، چارلز سیلور (نماینده شهردار نیویورک) جیمز ب. دونوان

سوکاچفسکی ماموریت های گسترده تری را برای سازمان خود در نظر داشت. وی تمایل داشت از سوی بازماندگان هولوکاست، در مقابله با رویکردهای یهودستیز تازه ای که در سراسر جهان دوباره شروع شده بود، سخن بگوید و درخواست محاکمه عاملان «راه حل نهایی» برای جنایت هایی که مرتکب شده اند محاکمه شده و عدالت در مورد ایشان اجرا شود. در این راه نیز، دونوان برای رسیدن به این هدف، در کنار سوکاچفسکی بود. برای مثال، در ۱۹۶۳، هر دوی ایشان – بازمانده لهستانی هولوکاست و دادستان نورمبرگ – با وزیر دادگستری اتریش که برای بازدید آمده بود ملاقات کردند و از وی درخواست محاکمه فرانز مائرر، فرمانده نازی گتوی ویلنا را نمودند که با وجود مدارک بسیاری که علیه وی موجود بود، از سوی یک دادگاه اتریشی اخیرا تبرئه شده بود.

سازمان سوکاچفسکی همچنین نقشی پیشاهنگ در یادبود هولوکاست از سوی خود بازماندگان و زنده نمودن وجدان هولوکاست در عرصه وسیع تری از یهودیان و جامعه بزرگ تر داشت. بر این مبنا، سازمان موفق شد شهردار نیویورک، سپس دستگاه مقننه ایالت نیویورک، و در نهایت رئیس جمهوری آمریکا جان اف کندی را قانع نماید روز یادبود هولوکاست را به رسمیت بشناسند. در تمام این عرصه ها دونوان و رابط های وی بخش های گوناگون دستگاه های دولتی آمریکا همراه وی بودند و وی شخصا در تمام جلسات مراسم یادبود که از سوی سازمان در نیویورک تشکیل می شد همراه با سناتور رابرت کندی و جیکوب جاویتز شرکت می کرد.

همراهی پربار این دو مرد با مرگ نابهنگام هر دوی آنها به پایان رسید. سوکاچفسکی در تابستان ۱۹۶۹ درگذشت و چند ماه پس از وی، در اوایل ۱۹۷۰ دونوان جان سپرد.