برنده بزرگ اخبار هفته گذشته، که از دستبرد عظیم به سرورهای کمپانی «موساک فونسک»، مؤسسه حقوقی مستقر در پاناما که از ۱۹۷۷ تا کنون از مؤسسات موفق جهانی در خلق کمپانی های پوشالی بوده، فناوری کدگذاری – و شاید هر یک از ما – هستیم.

اگر چه خلق کمپانی های پوشالی ضرورتا غیرقانونی نیست، اما ایجاد چنین مؤسساتی به ثروتمندان امکان می دهد برای فرار از گزارش مالیاتی به کشور خود، دارایی های خود را در آن انباشت کنند، و می توانند «رهگیری پول» را برای قانونگزارانی که پولشویی و دیگری خلاف های مالی را پیگیری می کنند، دشوار سازند.

نام دوازده تن از رهبران فعلی و پیشین جهان و ۱۳۰ تن از رهبران سیاسی و مقامات دولتی در پوشش وسیع خبری از خلافکاری مزبور به چشم می خورد از جمله پرزیدنت پوتین از روسیه، پرزیدنت مکری از آرژانتین، نخست وزیر شریف از پاکستان، و نخست وزیر بریتانیا دیوید کامرون. در نتیجه افشای این اطلاعات، سیگماندور دیوید گانلاگسون، نخست وزیر ایسلند، که نامش در ارتباط با یکی از کمپانی های پوشالی که اطلاعات آن را به مسؤولان مالیاتی گزارش نداده بود، به میان آمد، وادار به کناره گیری شد. در پی انتشار اسناد پاناما، که اکنون مدارک افشا شده به این نام معروف شده اند، تحقیقات مالیاتی و ضد فساد در چندین کشور از جمله اسرائيل، استرالیا، فرانسه، آلمان، هند، مکزیکو، هلند، نروژ، سوئد، و ایالات متحده آغاز شده است.

ابعاد این افشاگری که از سوی یک افشاگر بینام درز کرد، بی سابقه است: ۲.۶ ترابایت آمار و اطلاعات در بیش از ۱۱.۵ میلیون پرونده – پی دی اف، پرونده های آماری، عکس و ایمیل. عظمت رکورد شکن آن، در مقایسه با دیگر هک های مشهور در نموداری که روزنامه آلمانی سودچه زیتونگ تهیه کرده است، رسانه ای که افشاگر همچنان بینام، اولین بار در این مورد، با آن ارتباط گرفت.

بیش از یک سال تا زمان انتشار این آمار، نهادهای رسانه ای در پشت پرده برای تحلیل و بررسی آمار موساک فونسک همکاری کردند و این اطلاعات را به نوبه خود روی درایوهای رمزگذاری شده منتقل کردند و همچنین مکاتبات خود را رمزگذاری کردند تا کار بر روی اطلاعات حساس، بدون درز پیش از موعد خبر، ممکن باشد. در پی افشای این خلافکاری، اکنون میلیون ها از این پرونده ها در مرکز آمار ابری آمازون نگهداری می شود و علاقمندان می توانند از طریق وبسایت کنسرسیوم بین المللی روزنامه نگاران تحقیقی به آن دسترسی داشته باشند. از ۲۰۱۴ تا کنون، کنسرسیوم بین المللی روزنامه نگاران تحقیقی، تیمی بین المللی از ده ها تشکیلات رسانه ای، از جمله روزنامه اسرائیلی «هاآرتص»، در بیش از ۸۰ کشور جهان را هماهنگی کرده است. چهارصد روزنامه نگار اطلاعات خام که در وهله اول به سودچه زیتونگ داده شده را دسته بندی کرده اند. روزنامه آلمانی، و کنسرسیوم بین المللی روزنامه نگاران تحقیقی، همچنان مدعی اند که نام و مشخصات شخص یا گروهی که در درز این اطلاعات دست داشته است، را نمی دانند.

اجازه بدهید در این مورد اندکی تآمل کنیم: این بزرگترین درز اطلاعات آماری در طول تاریخ است، از سوی ۴۰۰ روزنامه نگار در سراسر جهان به مدت یک سال مورد بررسی قرار گرفته، و هنوز ما نمی دانیم چه کسی این اطلاعات را نشت داده است؟ مگر ممکن است؟

راه دستیابی به آمار موساک فونسکا، استفاده دقیق و پیگیر از تکنیک های رمزگذاری از سوی افشاگر ناشناس و روزنامه نگارانی که او، که معلوم نیست زن است یا مرد، با آنها تماس گرفت، می باشد. ادوارد اسنودن نیز، آنطور که یکی از رابط های کلیدی او، گلن گرینوالد روزنامه نگار در کتاب «جایی برای اختفا نیست»، منتشره در ۲۰۱۴، اشاره کرد، از فناوری مشابهی در افشای آمار ۲۰۱۳ ناسا استفاده کرد.

رمزگذاری از آمار به این شیوه عمل می کند که اجازه دستیابی به آن را تنها به افراد مجاز، که دارای ابزار مشابه رمزگذاری اند، می دهد. درز اسناد پاناما، شباهت به رابطه موش و گربه دارد که مدت هاست میان رمزگذاران و رمزگشایان غیرمجاز اطلاعات عمل می کند.

بنابرین، از یکسو، روزنامه نگارانی که آمار موساک فونسکا را افشا کردند، با دقت عملیاتی رمزگذاری شده را برای انتقال و انباشت اطلاعات حساس در طول ماه های طولانی تنظیم کردند. از سوی دیگر، خود ایشان در افشای اطلاعاتی که رمزگذاری شده بود، و یا تصور می شد رمزگذاری شده، دست داشتند – پرسش هایی مطرح شده در باره حد و اندازه رمزگذاری و مراقبت از اطلاعات حساس مشتریان از سوی این مؤسسه. چه این خلافکاری تحت عنوان «جرم رابین هودی» معرفی شود – کسانی که با سرپیچی از قوانین گزارش آمار، خلاف کرده بودند را افشا کرده باشد – این واقعیت همچنان برجاست که افشاگر اولیه ناشناس مانده است تا خود را از پیامدهای افشای اطلاعات حساس حفظ کند.

امتیاز ناشناس ماندن در فضای مجازی، که در اختیار هر کسی که بخواهد، هست، برای حفظ حریم و محرمانگی ارتباطات در مقابل افزایش روزافزون نظارت های تجاوزگر دولتی بر روابط و اطلاعات ما بکار می آید، که از سوی تشکیلاتی نظیر بنیاد مرزهای الکترونیکی، ایالات متحده، نیز بر آن تاکید می شود. مجله اکونومیست نیز به اهمیت رمزگذاری در مدل نوظهور روزنامه نگاری سایبری جهانی اشاره کرده، و می گوید «ماجرای (اسناد پاناما) … معجزه ای است از مدل تازه گزارشگری تحقیقی.»

افشای اسناد پاناما و دستیابی به اطلاعات محرمانه بانکی چهره های ثروتمند و مشهور و قدرتمند برای ما دیگران چه اهمیتی دارد؟ و چرا نقطه عطفی است در عرصه «جنگ آماری» که به سرعت در اطراف مسائل حریم و امنیت سایبری در گسترش است؟

در محیط نوظهور دیجیتالی ما، اتفاقاتی نظیر درز اطلاعاتی اسناد پاناما، ما را به سمت معضلات تازه قانونی و اخلاقی می کشاند. آنچه باید بدانیم این است که رمزگذاری همانگونه که به حفظ اطلاعات ما و روزنامه نگاران تحقیقی کمک می کند، به حفظ اطلاعات و محفوظ ماندن هویت جنایتکاران و تروریست ها و دیگر خلافکاران نیز کمک می کند.

رمزگذاری برای همه ما خوب است، اما شمشیری دوسر است که لبه تیز آن در توازنی دقیق، از یک سو به حفظ حریم و از سوی دیگر به اجرای قانون و امنیت ملی تن می زند.