گاهی برای دفع شرارت و ایجاد صلح در جهان، باید جنگید

A part of a destroyed tank and a burned vehicle sit in an area controlled by Russian-backed separatist forces in Mariupol, Ukraine, Saturday, April 23, 2022. (AP Photo/Alexei Alexandrov)
A part of a destroyed tank and a burned vehicle sit in an area controlled by Russian-backed separatist forces in Mariupol, Ukraine, Saturday, April 23, 2022. (AP Photo/Alexei Alexandrov)

با کشف اجساد بیش از ۴۱۰ غیرنظامی و گورهای دسته جمعی در شهر”بوچا” و همچنین استمرار جنایات جنگی روسیه در شهر بندری ماریوپل، ضرورت دخالت و اقدام نظامی غرب را بارز می کند. این فجایع انسانی یاداور حملات هیتلر و استالین و میلوسویچ بوده و تاریخ در حال تکرار است. بمباران از هوا و تک تیراندازها از زمین، رفت و آمد و تهیه آب و آذوقه را برای شهروندان ماریوپل بسیار دشوار کرده است و عملیات نظامی روسیه در اوکراین شدت بیشتری گرفته است. این در حالی است که ولادیمیر پوتین از داوطلبان خاورمیانه خواسته است تا برای حمایت از روسیه، در جنگ اوکراین مشارکت کنند و در این میان شبه نظامیان چچنی، شبه نظامیان وابسته به حزب الله لبنان (نزدیک و تحت امر رژیم تهران) و جنگجویان سوریه ای تحت امر رژیم سوریه از حضور در اوکراین استقبال کرده اند و برای پیوستن به جنگ و قتل و عام بیشتر مردم اوکراین اعلام آمادگی کرده‌اند.

باید راهی جست و برای اعاده صلح جنگید و این سخن افلاطون که می گوید: «اگر صلح می خواهی برای جنگ آماده شو» مفید این مطلب است. حال در اوضاع خونین و تشنج بار اوکراین دو سوال اساسی مطرح می شود:

۱-تا کی جهان باید سکوت کند و جنایات خونین در ماریوپل را صرفاً با تحریم های اقتصادی پاسخ دهد؟

۲-تا کی باید جهان با سکوت خود، نظاره گر نسل کشی و کشتار مردم اوکراین باشد؟

جنایات روسیه در اوکراین علی الخصوص در ماریوپل و دونتسک و لوهانسک و مناطق شرقی و غربی و گلوله باران سنگین همچنان ادامه دارد و این بار انهدام یک مرکز لجستیک در نزدیک «لویو» از مهمترین رویدادهای پنجاه و هفتمین روز جنگ اوکراین است. تعداد حملات موشکی روسیه بیش از 467 مورد بوده است و تاکنون بیش از پنج میلیون اوکراینی از جنگ گریخته اند. هر روز بی رحمی روسیه ادامه پیدا می کند. تصاویر منتشر شده از غیرنظامیان اوکراینی که به دست نیروهای روسی کشته شده اند فاجعه انگیز است و در تعریف کلی می توان شرایط منطقه را “جهنمی” توصیف کرد. در گذشته که اسلوبودان میلوشویچ رئیس جمهور فدرال یوگسلاوی، صربستان را وارد درگیری هایی با کشورهای بالکان کرد، جامعه جهانی توانست اقدامات جنگی او را متوقف کند. در بحران اوکراین این سکوت شرم آور جهان در مقابل جنایات روسیه همچنان ادامه دارد اما فاجعه بزرگتر، سکوت جامعه جهانی در برابر جنایتی است که بشریت و ارزشهای انسانی را هدف قرار داده است و در این میان حمایت کشورهای بلاروس، ایران، سوریه و چین از اقدامات جنایتکارانه روسیه با پوشش سیاسی بی تاثیر نبوده است.

مسئولیت حمایت یا R2P که مختصر شده (Responsibility to Protect) است اشاره به «اصل مسئولیت حمایت» است و بر اساس آن، حکومت نه یک امتیاز، بلکه یک مسئولیت است که رهبران نسبت به آحاد مردم باید دارا باشند. جامعه جهانی وظیفه دارد که از کشتار دسته جمعی، جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت حمایت کند و بر این اساس، یک حکومت نباید به جنگ و کشتار دست بزند و این ستم را با «حق حاکمیت» و اصولی چون «عدم دخالت» و برابری دولتها توجیه کند و در این حالت، جامعه بین الملل حق دخالت در آن کشور را دارد و با توجه به هشدارهای جهانی و عدم اصلاح رفتاری روسیه، اکنون لازم به برخورد نظامی جهان علیه روسیه است، دخالتی که باید تغییر اوضاع را در چشم انداز خودش داشته باشد و جنگ و کشتار را پایان دهد. پس از حوادث دردناکی که در رواندا در سال ۱۹۹۴ روی داد موضوع در دستور کار نمایندگان سازمان ملل قرار گرفت و در این نسل کشی، ناتو به وکالت شورای امنیت سازمان ملل، با حملات هوایی در این جنایات دخالت کرد و سرانجام این جنایات متوقف گردید. تجربه نشان داده است که تحریم جهانی روسیه و ارسال سلاح توسط جامعه جهانی به اوکراین چاره کار نیست و این شیوه از حمایت، ترویج دادن نسل کشی و تکرار آن در آینده توسط کشورهای دیگر را به همراه خواهد داشت و نیازمند غفلت زدایی و تقویت بیداری در جوامع جهانی است.

لازم است مثالی آورده شود: اگر امروز جامعه جهانی را یک کشتی بزرگ در حال حرکت تصور کنیم، که هر کدام از کشورها و ملل بعنوان مسافران این کشتی فرض شوند، دیگر نمی توان نسبت به رخدادهای روسیه و اوکراین بیطرف و بی توجه ماند، چرا که تجاوز روسیه به اوکراین و کشتار مردم و تخریب زیرساخت های آن کشور، مانند سوراخ کردن بخشی از کشتی است، که در نهایت آب وارد آن شده و تمامیت مسافران را غرق خواهد کرد و اگر برخی رسانه ها، دولت ها، گروهها و افراد، که مدعی شده یا می شوند که حمله روسیه به اوکراین، موضوعی مربوط به همان دو کشور است، عامدانه یا ناآگاهانه، مرتکب اشتباه بزرگ شده اند. باید همگی حس مسافران کشتی را داشته باشیم که یک سرنشین آن، در حال سوراخ کردن نشیمنگاه خود است. شواهد حاکی از آن است که تهاجم روسیه به اوکراین آغاز ماجرا است و مسکو برای تصرف دیگر کشورها نیز برنامه هدفمند دارد و با نفوذ کامل به جنوب اوکراین، امکان حمله به ترانس‌ نیستریا (بخشی از قلمرو مولداوی) در همسایگی اوکراین و پیشروی به سوی غرب از برنامه های بعدی مسکو است و تبعات این جنگ از جمله، محاصره دیگر کشورهای اطراف و همچنین بحران اقتصادی و مهاجرت های بی رویه تنها بخشی از عواقب ادامه تجاوزهای روسیه است که در صورت عدم اقدام اساسی، آینده سیاسی جهان با بحران اساسی مواجه خواهد شد.

عملکرد ضعیف جامعه جهانی
الف):عملکرد سازمان ملل متحد
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل که نگاهی احساسی “و نه منطقی” به بحران اوکراین دارد گفته است که از تصاویر کشف گورهای دسته جمعی در بوچا عمیقا شوکه شده است و خواستار انجام تحقیقات مستقل درباره کشته شدن غیرنظامیان در این شهر شده است و به خاطر “عید پاک” خواستار آتش بس موقت در اوکراین شده است و در عمل، از زمان آغاز جنگ تا کنون، گوترش هیچ تلاش جدی برای متوقف کردن تجاوزات روسیه نکرده است و برعکس، بیشتر باعث تقویت نسل کشی روسیه شده است و اینجاست که عملکرد منفی جامعه جهانی در واکنش به اقدامات جنایتکارانه پوتین تا به امروز بی پاسخ مانده است و این بی تفاوتی،مصداق بارز ترویج جنایت است.

ب): کمیته بین المللی صلیب سرخ
پیتر مائرر رئيس کمیته بین المللی صلیب سرخ برای رسیدگی به مسائل بشردوستانه در جنگ اوکراین به مسکو سفر می کند و پس از دو روز از این کشور خارج می شود و او در خصوص اهداف سفر خود گفته است: «ما با همه طرفها با یک هدف صحبت می کنیم و آن هم نجات جان انسانها و کاهش رنج در جریان درگیریهای مسلحانه است». گویا کمیته بین المللی صلیب سرخ نیز از رسالت خود که رعایت اصول هفت گانه شامل: انسانیت، بی غرضی، بیطرفی، استقلال، خدمات داوطلبانه، وحدت و جهانی بودن است، عدول کرده و ان را به فراموشی سپرده است.

ج):عملکرد جامعه جهانی
در این میان، آمریکا با رهبران بریتانیا، آلمان، فرانسه، کانادا، لهستان، رومانی، دبیرکل ناتو، رییس شورای اروپا و رییس اتحادیه اروپا، متحدان غربی اوکراین از ارسال توپخانه سنگین، سامانه های پدافند هوایی و موشکهای ضدتانک به این کشور خبر داده است و به نقل از یک مقام پنتاگون، دور جدید کمک های نظامی آمریکا با هفت پرواز به اوکراین فرستاده شده است و به گفته بوریس جانسون نخست وزیر بریتانیا، جنگ در اوکراین به جنگ توپخانه ای تبدیل خواهد شد.

د):دادگاه بین المللی کیفری
با جنایات روسیه علیه اوکراین، نسل کشی روسیه برای جهان اثبات شد و هرکسی که مستقیم یا غیرمستقیم در رواج این جنگ مسئول است، باید شدیدا توسط دادگاه بین المللی مجازات شود. امروز، جهان نظاره گرِ نسل کشی در اوکراین است و فقط با جملاتی از قبیل: «رئیس جمهوری روسیه و حامیان اوعواقب اقدامات خود را احساس خواهند کرد و غرب باید تحریم های بیشتری علیه این کشور وضع کند» خلاصه کرده اند و در عمل سازمان ملل متحد و دیوان کیفری بین المللی که یکی از رسالت های اصلی آن، رسیدگی به جنایات جنگی و نسل کشی است، علاوه بر اینکه در اوضاع اوکراین به وظیفه اصلی خود نکرده است بلکه در عمل با بی تفاوتی به اوضاع اوکراین، پوتین را گستاخ تر کرده اند تا انجا که روسیه به روی غرب شمشیر کشیده است. با این حال معلوم نیست که جامعه بین المللی چرا و با چه دلایل منطقی در مقابل جنایات روسیه سکوت کرده است و جامعه جهانی از جمله: آمریکا، اروپا و بریتانیا “باید” جهت متوقف کردن جنایت جنگی و نسل کشی روسیه مداخله نموده و توسل به اقدام نظامی کنند.

در مجموع باید گفت که با جنایات خونین روسیه شکل گیری چنین جمعیت بزرگی از آوارگان اوکراین (در کمتر از دو ماه) از جنگ جهانی دوم به بعد، در اروپا سابقه نداشته است و بدون شک تحولات مهم جدیدی در جهان در حال رخ دادن است و اوکراین و کشورهای اطراف آن را با چالش های جدی و اساسی مواجه خواهد کرد چرا که هدف اصلی روسیه صرفا آزادسازی کامل دونتسک و جمهوری لوهانسک نیست بلکه پوتین به تصرف کشورهای همسایه نیز فکر می کند و در وضعیت کنونی، روز به روز بر تشدید حملات و آمار جنایات و نسل کشی روسیه در مناطق مختلف اوکراین از جمله شهر بندری ماریوپل افزوده می شود و در تعریف کلی، شرایط اوکراین را می توان “جهنمی” توصیف کرد و در مجموع هندسه روحیات ولادیمیر پوتین با قانون سکوت( Omerta)همخوانی دارد و مطابق این قانون، قربانی تحت هیچ شرایطی حق شکایت و اعتراض ندارد «حتی اگر کشته شود». لذا با توجه به رفتار غیرانسانی پوتین و الحاق خاورمیانه به روسیه برای قتل و عام مردم اوکراین، جامعه جهانی باید متحدانه با دخالت و توسل به اقدام جنگی به صورت قهری، جنایات روسیه در اوکراین را متوقف و سپس پوتین را در دادگاه بین المللی کیفری محاکمه نماید.

*جهان تا امروز با غفلت زدگی فقط نظاره گر جنایات و نسل کشی روسیه علیه غیرنظامیان اوکراین بوده است بنابراین باید مرز سکوت را شکست و برای مقابله با شرارت های دنباله دار روسیه و برای بازپروری صلح، مداخله و حمله نظامی جهان آخرین راهکار منطقی است.

عن الكاتب
نویسنده، پژوهشگر و روزنامه نگار مقیم لندن
تعليقات