مردی که ۱۲۰۰۰۰ یهودی عراقی را با هواپیما به اسرائیل برد

شلومو هیلل، معمار «عملیات بابِل»
شلومو هیلل، معمار «عملیات بابِل»

پس از یهودیان شوروی و مراکش، امروز یهودیانی که اصلیتشان عراقی است، از لحاظ جمعیت سومین جامعه اسرائیل بشمار می آیند. هیچوقت از خود پرسیده اید چگونه از آنجا به اینجا رسیدند؟

بخش اعظم علیای دسته جمعی حدود ۱۲۰۰یهودی عراقی در فاصلهٔ ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۱ مدیون تلاش یک مرد است – شلومو هلیل، که در ۸ فوریه ۲۰۲۱، در ۹۷ سالگی فوت کرد.

روزگار یهودیان عراق، که قدیمی‌ ترین جامعهٔ خارج از کشور جهان اند، در سالهای ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰ به دشواری گذشت. صدها تن از ایشان در قتل عام فرهود، ۱۹۴۱، کشته شدند، و جنگ اعراب علیه کشور نوپای اسرائیل به تعقیب، ضبط اموال، و جرم انگاری صیونیسم راه گشود. علیرغم حکم ممنوعیت خروج، ۱۲۰۰۰۰ یهودی عراقی را از نواحی نفوذ پذیر مرزی مخفیانه وارد خاک ایران کردند. شلومو هلیل، که با «آلکساندر گلاسبرگ»، کشیش یهودی زاده برای تهیهٔ ویزای فرانسوی برای یهودیان همکاری می گرفت تا به اسرائیل بروند، به پلیس ایران رشوه داد که چشم ببندد. شلومو هیلل که خود در لباس خدمهٔ پرواز در هواپیما حاضر بود، اولین پرواز آزمایشی را با خلبانهای آمریکایی که در استخدام شرکتهای هواپیمایی نبودند، به انجام رساند، و ۱۰۰ یهودی را در «عملیات مایکلبرگ» از عراق به اسرائیل برد.

پیش از آنکه اسرائیل رسماً دارای ارتش باشد، شلومو، درست بیخ گوش انگلیسی ها، به ساختن و راه انداختن یک کارخانه سرّی فشنگ سازی نظارت می کرد. این کارخانه که به «انستیتوی عیالون» معروف بود، زیر رختشوی خانه یک کیبوتص در «رحاووت» ساخته شد.

در ۱۹۵۰، هنگامیکه دولت عراق برای مدتی موقت ممنوعیت مهاجرت را به شرط انصراف یهودیان مهاجر از شهروندی عراق لغو کرد، شلومو که متولد بغداد بود، به عنوان مأمور موساد برای رتق و فتق امور پرواز یهودیان معروف به «عملیات عذرا و نحامیا» به عراق بازگشت. او که آن زمان ۲۳ ساله بود، در نقش «ریچارد آرمسترانگ»، نماینده بریتانیایی خطوط هواپیمایی شرق نزدیک و به بهانهٔ مذاکره با دولت عراق وارد این کشور شد. در طول جلسه مذاکره از ترس آنکه پسرعمویش، رهبر جامعهٔ یهودیان، قیافهٔ او را تشخیص دهد، در صندلی خود آرام نداشت. [اما افشا نشد]. شلومو هیلل داستان زندگی خود را در کتابی به نام «عملیات بابِل» منتشر کرده است.

شلومو، آخرین فرزند یک خانواده یهودی عراقی بود که یازده فرزند داشتند و به تجارت مشغول بودند و از هند و ژاپن و منچستر کالا وارد می کردند. یهودیان عراقی عموما صیونیست نبودند اما تا پیش از رواج هواداری از نازی ها در سال های ۱۹۳۰، جنبش کوچک صیونیست، Achi-ever بوجود آمده بود که شلومو و برادرانش آنجا عبری آموختند.

متن کامل را در لینک زیر مطالعه کنید
https://blogs.timesofisrael.com/the-man-who-flew-120000-iraqi-jews-to-israel/

عن الكاتب
لین جولیوس روزنامه نگار و هم-بنیانگزار Harif، انجمن یهودیان خاورمیانه و آفریقای شمالی در بریتانیا است. او همچنین نویسنده کتاب «ریشه-کن: تمدن سه هزار سالهٔ یهودیان در جهان عرب چگونه یکشبه برباد رفت.»
تعليقات