آیا میتوانیم به ترامپ قرارداد صلح بدهیم؟
در بازدید هفتهی گذشته از خاورمیانه، رئیس جمهور جدید ایالات متحده فوریت تازهای وارد «روند صلح» با همسایههای عرب نمود. ممکن است برای دلخوشی دونالد ترامپ به او یک قرارداد صلح بدهیم تا ریاست جمهوریاش با موفقیتی بیسابقه همراه شود؟ آیا چنین امری در کنترل ماست؟ یا ما نفرین شدهی چرخهی خشونت شرکای بیعلاقه به مذاکرهی خود هستیم؟
تورات پاسخی دارد. همچنان که از کتاب «وئیکرا/لویتیسوس» به تعطیلات «شاووعوت»، و به کتاب «بامیدبار»، و به سفر بیابان یهودیها که ماجرای جنگ با دشمنان و نزاعهای بیپایان است، میرسیم، نقشهای که به ما داده میشود نقشهی کنترل روند صلح است.
در بخش پایانی «وئیکرا» خداوند وعده میدهد «به شما در زمین صلح عطا میکنم و شما بر روی زمین خواهید آرمید و هیچ کس به شما آزار نخواهد رساند». (لویتیکوس ۲۶-۶). در سورهی بعدی، خداوند به وعدهی خود ادامه می دهد «دشمنان خود را دنبال خواهید کرد و آنها به ضرب شمشیر در پای شما خواهند افتاد» (لویتیکوس ۲۶-۷).
حکیمان ما اما نمیدانند که کدام یک از این وعدهها پیش از دیگری به وقوع خواهد پیوست. چگونه ممکن است صلح پیش از پیروزی بر دشمنان حاصل شود؟ آیا با خیال آسوده به رختخواب رفتن هنگامی که راکتهای حماس پیش پای ما به زمین میافتد و دشمنان ما خود را برای جنگ بعدی آماده میکنند، شرط احتیاط است؟
یک پاسخ به چنین تضادی، که من شخصا میپسندم، این است که اول میبایست در میان خود به صلح برسیم و سپس بر دشمنان پیروز شویم. اگر بتوانیم در میان یهودیان صلح ایجاد کنیم، سپس خواهیم توانست با دیگران به صلح برسیم.
اما آیا صلح در میان یهودیان چشماندازی واقعبینانه است؟ آیا لازمهاش وحدت عقیده و نظر است و دستکم در خصوص آنچه که به همسایهی خود عرضه میکنیم؟ اگر چنین است، صلح در میان یهودیان بسیار دشوارتر است تا تنظیم صلحی با جهان عرب.
بنا به تورات، صلح درونی، به معنای همبستگی یهودیان است، نه وحدت صدا و عقیده. و همبستگی و یا ایجاد جامعهای نیک، به معنای جامعهای ملی است که ما همه از هم پشتیبانی کنیم.
دوست من «گیدی گرینستاین» در مصاحبهای دوراندیشانه با تایمز اسرائيل در بخشهای پایانی بحار-بحوکوتای لویتیکوس، تعهد تورات به توازن تولد ثروت را با عرضهی دوبارهی منابع به نیازمندان تعریف میکند.
گیدی میگوید: «منظر اجتماعی یهودیت همیشه اقدامی متوازن میان مشروعیت تولید ثروت برای افراد و اجتماعات از یکطرف، و ضرورت صرف مال در کمک به افراد و جوامع نیازمند از سوی دیگر بوده است. این نقطه نظر بر این پایه بنا شده که نیازمندیهای اقتصادی باعث عدم ثبات یک جامعه میشود، و بازتقسیم ثروت برای انسجام اجتماعی ضرورت دارد». بنابرین صلح نیازمند یک سیستم موثر عدالتی توزیع مجدد است و همانطور که گیدی اشاره کرد، شراکت میان حوزههای عمومی و خصوصی: «اعیاد یهودی بر مسؤولیت اجتماعی و فردی در مقابل فقرا و نیازمندان در جامعه و فرای آن، تأکید دارد».
تورات از ما میخواهد که این صلح درونی را با بذل تلاش و شمول پی بگیریم.
در آخرین خوانش از لویتیکوس، همچنین به ما میگوید که «هنگامی که برادر شما به تنگدستی افتاده و به سوی شما دست دراز کرده، چه غریبه باشد و چه همخانه، تا زمانی که با شما زندگی میکند میبایست او را تقویت کنید». (لویتیکوس ۲۵-۳۵)
«راشی» اشاره میکند که ما نمیبایست منتظر باشیم که کسی به تنگدستی بیفتد تا ما مداخله کنیم، بلکه میبایست به محض آن که آسیبپذیر شد، به او کمک کنیم: «اجازه ندهید که چنان از پا بیفتد که بپا خواستناش دشوار باشد. این به چه میتواند شبیه باشد؟ به خری با باری سنگین. تا زمانی که بار همچنان بر دوش خر است، یک نفر میتواند بار را نگه دارد و محکم ببندد. اما اگر به زمین بیفتند، پنج نفر قادر به بلند کردناش نخواهند بود».
همچنان که ما در دریافت تورات، به تجربهای دوباره دست زدهایم، اجازه بدهید تعهد شخصی و جمعی خود را با همسایگان یهود و عرب خود به یک اندازه تازه کنیم و مراقب آنهایی باشیم که نیازمند و آسیبپذیرند.
فرصت برای کردار نیک، اندک نیست. تایمز اسرائيل همین اواخر تحقیقی را منتشر کرد که نشان میداد رشد فقر، اهمال، زیرساختهای نارسا، امنیت کشور را به خطر انداخته (از رائول ووتلیف، اقتصاد ازکار افتاده کشتی اسرائیل را غرق میکند). بیایید «شاووعوت» را با هم جشن بگیریم و پشتیبان هم باشیم. شاید به این شیوه، صلح را به جهان هدیه کرده باشیم. «خگ سامیئخ»!