اصلاحات، کلمه ای چهار حرفی نیست

خاخام «دیوید استیو» یهودی اصلاح‌طلب نیست. چطور مردم جرأت می‌کنند وی را چنین بنامند!

چند روز پیش،‌ نوار صدایی به یکی از کانال‌های تلویزیونی اسرائیلی درز کرد که در آن «آریه درئی»، رئیس حزب ارتدکس افراطی «شاس»، در حمله‌ای شدید به مجموعه‌ی ارتدکسی مدرن و به ویژه به خاخام‌های «تیزوحار»، آنها را متهم می‌کند که اصلاح‌طلب‌های لب مرزی اند.

اتفاقا، در همان روزی که این نوار پیدا شد، شانس این را داشتم که با خاخام استیو، بنیانگذار و مدیر تیزوحار، که «تقویت رهبری خاخامی میانه‌رو» و «رهبری انقلابی برای رسیدن به یک اسرئیل یهودی اخلاق‌محور، و فراگیر» را از افتخارات خود می‌داند، ملاقات کنم. گفتگو در مورد مسائل مذهبی و دولتی، آزادانه و با صداقت با این پیشاهنگ قدیم دانش‌آموخته و بسیار دلسوز و جسور مذهبی، بسیار دلپذیر بود. وارد جزئیات گفتگوی خود با او نمی‌شوم (گرچه گمان نمی‌کنم او مشکلی با هر موردی که اینجا در خصوص گفتگوی ما مطرح کنم، داشته باشد)، اما، یک مورد را آشکارا می‌گویم: اصلاح‌طلب، او نیست.

صبر کن! مسأله اصلاح‌طلب بودن یا نبودن خاخام استیو نیست. مسأله این است که ارتدکس‌های افراطی لقب «اصلاحات» را به کسانی می‌دهند که به قول درئی، «به سمت و سوی‌ لیبرالی چرخش داشته‌اند» و کسانی که «خطری مسلم» علیه تداوم یهودیت به شمار می‌آیند. اصلاح‌طلب فقط یک کلمه‌ی چهار حرفی نیست و باعث تأسف است که وزیر کشور ما (عنوانی که درئی حمل می‌کند)، که در مقابل تمامی ساکنان اسرائيل به یک اندازه مسؤول است، سخنانی به زبان بیاورد که آنرا دقیقا به همان تبدیل کند.

با این حال، اگر سخنان درئی، در گفته‌های «شلومو آمار»، خاخام ارشد اورشلیم و خاخام پیشین یهودیان شرقی، که چند روز بعد اعلام کرد که «یهودی اصلاح‌طلب از انکارکنندگان هولوکاست بدترند، انعکاس نمی‌یافت– که البته نزدیک بود از چشم پنهان بماند – ممکن بود من هرگز دست به نوشتن این متن نبرم. گفته‌های او را می‌توانید کلمه به کلمه در وبسایت «کیکار شبات» که ارتدکس افراطی است بخوانید که به آخرین درخواست تجدید نظر گروه‌های یهودی پیشرو به دیوان عالی در خصوص دیوار ندبه پاسخ می‌دهد. «آنها یوم کیپور و شبات را به جا نمی‌آورند اما می‌خواهند در (پای دیوار ندبه) زیارت کنند. اما کسی نمی‌بایست گمان ببرد که نیت آنها زیارت است، آنها می‌خواهند حرمت مکان مقدس را بیالایند» – این برداشت آمار از موضوع است. وی افزود «امروز جلسه‌ی دادگاهی درباره طوماری در خصوص دیوار ندبه از سوی مردمی نفرین شده و شیطان صفت که هر جنایتی در حق تورات مرتکب می‌شوند، برگزار شد، و گفت، از جمله هر دو گروه محافظه‌کار یهودیان و نیز «زنان دیوار» (هم گروه اولیه و هم دیگران)، به عنوان هدف خشم وی زیرا همه در این اقدام قانونی شریک بودند.

آیا اینها سخنگویان واقعی یهودیت میانه‌رو و روادار شرقی هستند که ما این همه درباره‌شان می‌شنویم؟ یکی دیگر از رهبران یهودی پرسروصدا و جسور زمان ما که من با او هم افتخار دیداری در چند روز پیش داشته‌ام اصرار داشت که نیستند. خاخام «خئیم آمسالم»، از بنیانگذاران شاس که سال‌ها به عنوان یکی از اعضای کنست خدمت کرد، در نهایت به دلیل اختلافات بیشمار در مورد خوانش از قوانین یهودی، راه خود را از این گروه جدا کرد و سپس «گیور ک‌هلاخان» را بنیان گذاشت. این شبکه‌ی دادگاه‌های مستقل خاخامی ارتدکس در فضایی پذیرا و مطبوع مراسم گرایش به یهودیت را انجام می‌دهد «زیرا پاسخ ضروری از سوی رهبران ارتدکس جریان اصلی کشور به مشکل غیرقابل پیگیری و غیرقابل توجیه نهادهای مذهبی حکومتی به درخواست هزاران شهروند… همزمان ایشان را هویت ملی و یهودی خود محروم می‌کند».

و درست این است که تمام رهبران ما، در تمام طیف مذهبی، سیاسی، و قومی، می‌بایست به صدای بلند و صریح علیه این حمله‌های جانسوز اعتراض کنند. و البته نباید از نظر انداخت که بنیامین نتانیاهو نخست وزیر خود پیشاپیش، و بلافاصله اعلام کرده است که «من به طور قطع با هرگونه اقدام به مشروعیت‌زدایی از هر بخشی از مردم یهود مخالف‌ام». فقط می‌توانیم امیدوار باشیم که این کلمات قادر است ما را به اجرای توافق دیوار ندبه و به رد لایحه‌ی محافظه‌کار – دو موضوعی که اگر حل نشوند، مشروعیت تنوع یهودیت را از سوی دولت یهودی نفی خواهند کرد.

و اکنون، آنچه به شدت آزارنده است این است که توجه بسیار اندکی به اظهارات موذیانه و خصمانه‌ی وزیر کشور و خاخام ارشد اورشلیم جلب شده است. سکوتی کرکننده بپا شده، و نمیتوان تنها به گفتن این که ارزش گفتگو ندارند، بسنده کرد. اگر با آنها مقابله نشود، به زودی حتی خواهند گفت که اصلاحات کلمه‌ای چهارحرفی است.

نیست. «محافظه‌کار» ‌و یا «زن‌های دیوار» هم نیستند. از سوی دیگر، و با کمال تأسف از این که ناچار به یادآوری می‌شوم اما … – خودتان بشمارید: ش-ا-ا-س و آ-م-ا-ر.