ناتوانی‌ حماس در غزه به تغییر موضع اسرائیل می‌انجامد

طی سفر اخیر به خاورمیانه، نویسنده‌ها در مواجهه با شمار مقامات امنیتی اسرائیلی و حتی سیاستمداران جناح راست که بنا به اصولی غیرمنتظره به گروه‌های بین‌المللی فعال در ناحیه پیوسته بودند، جا خوردند: زیرا دیگر امکان ندارد وضعیت بشری نوار غزه را از نظر انداخت حتی اگر آشتی سیاسی میان تشکیلات خودگردان و حماس همچنان در تعلیق مانده باشد؛‌ سرریز فاضلا‌ب‌های چنان مشکل جدی است که وزیر سلامت اسرائیل ناچار شد سواحل اشکلون و زیکیم را در ماه ژوئیه به مدت چند روز ببندد؛ ۹۵درصد آب غزه غیرقابل آشامیدن است؛ بیکاری در حدود۵۰ درصد است؛‌ به دلیل افول اقتصاد، تجار محلی اعتصاب کردند. در سال گذشته، شمار کامیون‌های بازرگانی که از گذرگاه «کارم شالوم» به غزه می‌رفته‌اند، از روزی ۱۰۰۰ تا به روزی ۳۵۰ تا رسیده است، و مقامات امنیتی اسرائیل این را دلیل کاهش قدرت خرید ساکنان محل می‌دانند.

در بیانیه‌ی هفته‌ی گذشته به شورای امنیت سازمان ملل، نیکولای مالدنف هماهنگ‌کننده‌ی ویژه‌ی روند صلح خاورمیانه هشدار داد «با کمک‌های مالی موجود، سازمان ملل قادر نخواهد بود از فوریه به بعد سوخت بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های حساس (در غزه) را تأمین کند». الماهر الطبا، از سخنگویان وزیر تجارت غزه، در اوایل ماه جاری گفت «وضعیت اقتصادی… در مرز سقوط است».

سیاستگزاران طیف سیاسی اسرائيل، و مقامات ارتشی همه بر این عقیده‌اند که می‌بایست کاری کرد، و چندین راه‌حل پیشنهاد شده است. یکی از گزینه‌ها فعال‌سازی پروژه‌ی تصفیه‌ی اضطراری فاضلاب غزه‌ی شمالی است، سیستمی با تأمین مالی از سوی ایالات متحده که پس از سال‌ها کار، در نهایت به پایان رسید اما به دلیل کمبود برق آماده‌ی بهره‌برداری نیست. اداره‌ی هماهنگی‌ فعالیت‌های دولتی نیز در حال پیشبرد چندین پروژه‌ی زیرساخت در غزه‌ است، نظیر یک کارخانه‌ی آب که ۵۵ میلیون مترمکعب آب آشامیدنی شیرین (نمک‌زدایی شده) و یک سیم برق ولتاژ-بالا که مقدار برق را دوبرابر می‌کند، تولید خواهد کرد – (تکمیل این کارخانه سال‌ها به تأخیر افتاده بود اما اخیرا از دولت اسرائیل چراغ سبز دریافت کرد». برخی مقامات اسرائیلی نیز، از جمله اوری آریئل، از اعضای حزب جناح راست خانه‌ی یهود، بارها به امکان گشودن بندری در غزه اشاره کرده‌اند. چنین بیانیه‌هایی از تغییر عظیم از نقطه‌نظرات حاکم هنگامی که حماس در ۲۰۰۷ غزه را تصرف نمود، ‌نشان دارد – برای نمونه، این نظر که در آن موقع رایج بود که اگر وضعیت از این که هست بدتر شود، اسرائیل می‌بایست بگذارد بشود تا ساکنان محل خود این گروه را بیرون کنند.

حماس جرم خود را به گردن گرفت

یک تحول تازه‌ی دیگر هم این است که اکنون حماس اعتراف می‌کند قادر به اداره‌ی أمور مدنی غزه نیست. بنا به گزارش، یحیی السینوار، رهبر این گروه، این مورد را در جلسه‌ی ۲۰ دسامبر در حضور دیگر مقامات تصدیق کرده است؛ چنان‌که المانیتور توصیف کرده، «امروز، یک دهه پس از کودتا، سینوار از ته دل اعتراف کرد: اشتباه کردیم. توانایی و امکانات اداره‌ی قریب به ۲ میلیون نفر جمعیت را نداریم، و با خودبینی، آنها را به ورطه‌ی فقر، گرسنگی، و استیصال کشاندیم».

شماری از مقامات اسرائیلی و فلسطینی تصریح می‌کنند که سینوار صادقانه به شکست حماس باور دارد. از نظر یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل، دلیل چنین اعترافی از سوی وی این است که سینوار در بخش اعظم دوران نزول غزه، فرماندهی شاخه‌ی نظامی را به عهده داشت، و نه أمور مدنی را. اکنون اما وی فرمانده‌ دو شاخه‌ی ادغام شده‌ی نظامی و سیاسی است، و به این ترتیب، «مشکلی نمی‌بیند که به شکست فرماندهان سیاسی پیش از خود اعتراف کند. چنین اعترافی، به زیان او نیست».

البته باید تأکید که سینوار، فروتن نیست؛ وی در ابتدا از تیپ عزالدین القاسم برخاست، بیست و دو سال در زندان اسرائیل گذراند، و تنها طی معامله‌ای میان اسرائیلی‌ها و حماس آزاد شد. با وجود این، هنگامی تضمین کافی داشته باشد، عملگرا است. برخلاف رهبر پیشین حماس، خالد مشعل، که به نظر می‌رسید چون خود در سوئیت هتلی در قطر سکونت دارد، به رنج مردم خود بی‌اعتنا است، سینوار در غزه ساکن است و مشکلات را مستقیما تجربه می‌کند. بنا به وبسایت رسمی حماس،‌ وی همچنین از جوانان فلسطینی دعوت کرده است از آشتی با تشکیلات خودگردان حمایت کنند. حمایت وی، شاید، با فقدان حمایت (احتمالا موقتی) پشتیبانانی نظیر قطر و ترکیه که اکنون درگیر بحران‌های خود هستند، مرتبط است.

همزمان، حماس همچنان خود بزرگ‌ترین دشمن خود است. بسیاری از اهالی غزه باور دارند که گروه به بهبود اقتصادی ایشان اهمیتی نمی‌دهد زیرا منابع مالی را به جای خانه‌سازی، صرف ساخت تونل زیر اسرائیل و مصر می‌کند‌ (از جمله سه تا که فقط در همین ماه گذشته از سوی اسرائیل نابود شدند). تفرقه‌های داخلی نیز مشکل‌ساز هستند – رقیب سینوار، صالح العروری به امید افزایش پشتیبانی ایرانی‌ها از فعالیت‌های نظامی حماس، در بیروت به رهبری حزب‌الله نزدیک شده بود.

بر سر مصالحه، چه آمد

تا همین اواخر، بسیاری از ناظران امید بسته بودند که تشکیلات خودگردان از طریق روندی به میانجی‌گری مصر، کنترل را از حماس تحویل بگیرد – مصر از نقش‌آفرینانی است که از سوی اسرائیل به عنوان شریکی ثابت‌قدم محترم شمرده می‌شود، و نیز از سوی تشکیلات خودگردان نیز به عنوان کشور اکثریت سنی، مورد احترام است،‌ و حماس نیز از زمانی که به خاطر همکاری‌های گروه با تروریست‌های داعش در سینا، انتقام گرفت، از این کشور چشم می‌زند. این أواخر، برخی قدم‌های اولیه نیز برداشته شده بودند (مانند تثبیت کنترل تشکیلات خودگردان بر برخی گذرگاه‌های غزه)، اما مذاکرات مربوط به انتقال کامل قدرت در دو نقطه‌ی کلیدی متوقف شده است.

اول، از تشکیلات خودگردان خواسته شد هزینه‌ی ۲۶هزار کارکنان اداری و نیز ۱۲هزار پلیس غیرنظامی که حماس استخدام کرده، و علاوه بر آن، شبه‌نظامیان حماس را بپردازد. مقامات تشکیلات خودگردان چنین چیزی را نمی‌پذیرند زیرا می‌خواهند آدم‌های خود را در إدارات دولتی بگمارند، و کاملا مخالف هرگونه ادغام پلیس حماس با نیروهای تشکیلات خودگردان‌اند.

متن کامل را در لینک زیر مطالعه کنید

https://www.timesofisrael.com/hamas-failures-in-gaza-are-changing-israels-stance/?utm_source=The+Times+of+Israel+Daily+Edition&utm_campaign=049f02dd32-EMAIL_CAMPAIGN_2018_02_04&utm_medium=email&utm_term=0_adb46cec92-049f02dd32-55260489