بهتر آن است که اوباما دورنمای صلح اسرائیلی-فلسطینی را حفظ کند
از آنجا که نتایج انتخابات ما روشن شده و سیاست اسرائیلی-فلسطینی نیز ظاهرا به بنبست رسیده، بسیاری معتقدند هیچ شانسی برای پایاندادن به این مناقشهی چنددههای وجود ندارد. اما، پیشرفتهای مذاکرات قبلی صلح، و همچنین ابتکار آزمودهنشدهی صلح عربی حاکی از آن هستند که صلح هنوز ممکن است. خطراتی که مناقشهی خشونتمحور در منطقهی بیثبات خاورمیانه ایجاد میکند، صلح را در اولویت قرار میدهد. اوباما، بهویژه با توجه به انتخاب اولیهی سفیر جدید ایالات متحده در اسرائیل توسط ترامپ، بهتر است همین حالا وارد عمل شده و از دورنمای صلح اسرائیلی-فلسطینی حفاظت کند.
دیوید فریدمن انتخاب بدی برای سرپرستی سفارت است. دیدگاههای افراطی وی، از جمله حمایتاش از گسترش شهرکسازی در اراضی اشغالی و انتقال سفارت ایالات متحده از تلآویو به اورشلیم و مقایسهی حامیان یهودی-آمریکایی راهحل دو-کشور برای دو-ملت با یهودیانی که در اردوگاههای کار اجباری با نازیها همکاری کردند، با دیدگاههای راست افراطی اقلیت کوچکی از اسرائیلیها همخوان است و بازبینی خطرناک سیاستهای اصولی ایالات متحده را نشان میدهد. سفیری که منعکسکنندهی چنین دیدگاههایی باشد، به جای اینکه آرزوی ترامپ جهت کمک به دستیابی به صلح را برآورده سازد، این مناقشهی خشونتمحور را شعلهورتر و اعتبار ایالات متحده در منطقه را ضعیفتر خواهد ساخت. بهتر است سنا از تأیید نامزدی دیوید فریدمن خودداری کند.
برای دستیابی به صلح، نیاز است که سیاست ایالات متحده مصمم شود تا از پیشرفتهای گذشته بهره بگیرد. سالها مذاکره، اصول و ایدههای عملیای برای راهحل دو-کشور برای دو-ملت فراهم کرد؛ از جمله «الگویی برای مذاکرات اسرائیلی-فلسطینی» دانیل چ. کورتزر. ابتکار صلح عربی، که به اذعان افسران ارشد بازنشستهی ارتش اسرائیل و مقامات امنیتی اقدام مثبتی است، به اسرائیل فرصت میدهد تا با همهی کشورهای عربی و مسلمان روابط عادی داشته باشد. کری، وزیر خارجهی ایالات متحده، پس از آزمودن انعطافپذیری این ابتکار در سال ۲۰۱۳، نمایندگان اتحادیهی کشورهای عرب را واداشت تا با ایدهی معاوضهی اراضی خرد موافقت کنند، توافقی که به اسرائیل اجازه میدهد تا در ازای واگذاری اراضی به دولت فلسطینی، اراضی خود را تا مرز سبز نگه دارد و ۷۵ تا ۸۰ درصد از شهرکهای خود در این منطقه را حفظ کند.
پرزیدنت اوباما با پرداختن به این پیشنهادها، بهتر است حالا برای اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطینی چهارچوبی برای صلح ارائه کند، و همهنگام برای تأییدهی شورای امنیت سازمان ملل نیز چهارچوبی فراهم کند. حتی اگر هیچکدام از طرفین این چهارچوب را نپذیرفتند، هنوز هم میتواند هدیهای به هر دو طرف باشد، چون چنین چهارچوبی جامعهی بینالملل را رسما در حمایت از برنامهی دو-کشور برای دو-ملت قرار خواهد داد، برنامهای که تنها راهحل واقعگرایانهی این مناقشه در آیندهی پیشبینیپذیر خواهد بود. در آن صورت، طرفین آغازگاهی برای حرکتکردن به سمت مذاکرات نهایی خواهند داشت.
در حالی که امروزه زیاد از راهحل «یک-کشور» صحبت میشود، نسخهی هیچ طرفی شانس متحققشدن ندارد. با توجه به آرمانهای ملیگرایانه و سرسختانهی فلسطینی، نسخهی اسرائیلی (که سعی در حفظ کنترل بر کرانهی باختری است اما فقط به یهودیان حق رای میدهد) از نظر فلسطینیها نسخهی غیردمکراتیک و ناپذیرفتنی و نهایتا ناپایدار خواهد بود. با توجه به پیشبینیهای جمعیتشناختی، نسخهی فلسطینی (حقوق برابر برای همه) برای اسرائیلیها ناپذیرفتنی خواهد بود چون به معنای آن خواهد بود که اسرائیل دیگر کشوری با اکثریت یهودی نیست.
مایهی دلگرمی است که نظرسنجی مشترک اخیر نشان میدهد که، به رغم اختلاف نظر و عدم اعتماد شدید در برخی موضوعات، راهحل دو-کشور برای دو-ملت هنوز مورد حمایت اکثریت باریک هر دو طرف میباشد. افزون بر آن، این نظرسنجی بیان میدارد که اگر هر دو طرف انگیزه داشته باشند و اگر برنامهی صلح همهی کشورهای عربی را شامل شود، احتمال دارد که مورد حمایت اکثریت قاطع هر دو طرف قرار گیرد.
در حالی که اوباما ممکن است برای رفتن به سازمان ملل با مخالفتهایی روبهرو شود، تأیید چهارچوبی برای توافق دو-کشور برای دو-ملت از سوی شورای امنیت اما عملا هدیهای برای ترامپ، رئیسجمهور منتخب، خواهد بود. این چهارچوب تاییدشده میتواند ترامپ را کمک کند تا واقعگرایانهتر و مستحکمتر در جهت صلح قدم بردارد؛ مثلا اعلام کند که ادامهی شهرکسازی از سوی اسرائیل، پیامدهایی در پی خواهد داشت. چهارچوب شورای امنیت نیز همهنگام این را برای رئیسجمهور دشوارتر خواهد کرد که با سیاستهای جاری اسرائیل در توسعهی شهرکها و تداوم کنترل بر کرانهی باختری و مجازنبودن فلسطینیان برای رایدادن همراه شود. فعالکردن چنین سیاستهایی منجر به آن خواهد شد که مردم هر دو طرف سالهای بیشتری در خشونت زندگی کنند و خطر جنگ منطقهای تهدیدشان کند.
پرزیدنت ترامپ در زمینهی مسألهی اسرائیلی-فلسطینی، با تصمیمهای دشواری روبهرو خواهد بود. من بر اساس کارهایی که در زمینهی روابط بینامذهبی با یهودیان و مسیحیان و مسلمانان آمریکا، و از جمله رهبران برجستهی مذهبی، انجام دادهام، به یقین میدانم که اگر صلح در شکل راهحل منصفانه و کارآمد دو-کشور برای دو-ملت حاصل نشود، پیامدهای فاجعهباری برای اسرائیلیها و فلسطینیها خواهد داشت. در حالی که به پنجاهسالگی جنگ ۱۹۶۷ و قطعنامهی ۲۴۲ شورای امنیت (که بنیان حقوقی جغرافیایی و بینالمللی برای راهحل واقعگرایانهی دو-کشور برای دو-ملت فراهم میکند) نزدیک میشویم، همگی ما باید دعا کنیم و از مردم بخواهیم که از اقدام شجاعانهی اوباما و ترامپ برای صلح، حمایت کنند.
رفع این مناقشه، مناقشات دیگر منطقه را حل نخواهد کرد، اما یکی از سرچشمههای اصلی بیثباتی و شعلهورشدن افراطیگری را خشک خواهد کرد. صلح اسرائیلی-فلسطینی برای ایالات متحده و منطقه و جهان نیز خوب خواهد بود.